Mọc dại ở bờ ruộng, ven đường nhưng cây mã đề có tác dụng lợi tiểu, hỗ trợ đào thải sỏi thận và làm mát đường tiết niệu. Từ lâu, mã đề không chỉ là loài cây mọc hoang mà còn được dân gian xem như một dược liệu quan trọng trong các chứng bệnh liên quan đến “nhiệt”, “độc” và hệ tiết niệu. Nhờ đặc tính dễ kiếm, dễ dùng, mã đề từng gắn liền với nhiều bài thuốc nam truyền miệng dùng để hỗ trợ cải thiện tình trạng tiểu buốt, tiểu rắt, sỏi tiết niệu nhẹ.

Mã đề có tính bình, vị ngọt

Theo Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, mã đề có tên khoa học là Plantago major, được sử dụng phổ biến không chỉ ở Việt Nam mà còn tại nhiều quốc gia châu Á.

“Trong y học cổ truyền, mã đề có vị ngọt, tính mát, quy vào kinh phế – can – thận. Dược liệu này thường được dùng để thanh nhiệt, lợi tiểu, thông lâm, hỗ trợ các trường hợp viêm đường tiết niệu và sỏi tiết niệu mức độ nhẹ”, TS Phương cho biết.

Không chỉ tồn tại trong các bài thuốc, cây mã đề còn được sử dụng linh hoạt trong đời sống hằng ngày. Lá non của cây có thể luộc, nấu canh hoặc ăn như rau, giúp mát người, dễ tiêu, đặc biệt phù hợp với những người hay bị nóng trong, tiểu tiện khó.

Dưới góc độ nghiên cứu hiện đại, nhiều công trình cho thấy mã đề, đặc biệt là phần lá, có tác dụng lợi tiểu rõ rệt, giúp tăng thải trừ urê, acid uric và các muối khoáng trong thận. Đây cũng là cơ sở khoa học lý giải vì sao loại cây này thường được dùng để hỗ trợ phòng ngừa và cải thiện sỏi thận trong y học dân gian.

Trong dân gian, bài thuốc hỗ trợ sỏi đường tiết niệu thường được áp dụng gồm: 20g mã đề, 30g kim tiền thảo, 20g rễ cỏ tranh. Các vị thuốc được sắc uống mỗi ngày một thang hoặc hãm như trà, chia uống nhiều lần trong ngày. Tuy nhiên, bài thuốc này chủ yếu mang tính hỗ trợ, không thay thế các phương pháp điều trị y khoa.

TS Ngô Đức Phương nhấn mạnh, mã đề không phải là thuốc đặc trị, chỉ phù hợp với những trường hợp sỏi nhỏ và chưa có biến chứng.

Bổ sung thêm, Bùi Thanh Hoài, Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cảnh báo người bệnh không nên tự ý lạm dụng thuốc nam. Theo bác sĩ Hoài, các bài thuốc từ thảo dược thường chỉ phát huy hiệu quả khi viên sỏi có kích thước nhỏ. Trường hợp sỏi lớn trên 10mm, gây ứ nước thận độ 2, độ 3 hoặc xuất hiện cơn đau quặn thận dữ dội, người bệnh cần được can thiệp bằng các phương pháp y học hiện đại như tán sỏi hoặc phẫu thuật.

Bên cạnh việc dùng thuốc, chế độ sinh hoạt và ăn uống đóng vai trò quan trọng trong phòng và hỗ trợ điều trị sỏi thận. Người bệnh cần uống tối thiểu 2 lít nước mỗi ngày để tăng khả năng lọc và đào thải của thận; đồng thời hạn chế ăn mặn, giảm các thực phẩm giàu oxalat như rau muống, trà đặc, chocolate.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo, trước khi sử dụng thuốc nam hay dược liệu dân gian, người bệnh nên đi siêu âm để xác định chính xác kích thước và vị trí viên sỏi, từ đó lựa chọn phương pháp xử trí phù hợp, đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

Nguồn: Thuvien24h.vn (Biên soạn và tổng hợp)

Video tham khảo: Kênh YouTube Báo Lao Động